Czym różni się zadośćuczynienie od odszkodowania?

Co to jest odszkodowanie?

Odszkodowanie to świadczenie mające charakter czysto materialny. Jest to równowartość konkretnej kwoty, którą poszkodowany musiał przeznaczyć na naprawę szkód (np. naprawę uszkodzonego pojazdu) lub utracił w wyniku zdarzenia.

Zgodnie z przepisami prawa cywilnego, odszkodowanie może obejmować:

• straty rzeczywiste - to wydatki, które poszkodowany poniósł w związku ze szkodą (np. koszty związane z naprawą pojazdu, nieruchomości, koszty leczenia lub rehabilitacji)
• utracone korzyści - to dochody, jakie poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby do wypadku nie doszło.

Najczęstsze szkody, za jakie wypłacane są odszkodowania to:

• uszkodzenie mienia (pojazd, nieruchomość)
• koszty wynajmu auta zastępczego oraz holowania uszkodzonego samochodu
• koszty rehabilitacji, leczenia, leków itp.
• utracone dochody - np. na okres rekonwalescencji po wypadku

Wysokość odszkodowania za straty rzeczywiste zwykle można precyzyjnie określić na podstawie kosztorysu lub potwierdzeń poniesionych kosztów (faktury, paragony). Tutaj warto nadmienić, aby poszkodowany zachował wszelkie takie potwierdzenia, aż do zakończenia procesu odszkodowawczego.

Odszkodowanie za utracone korzyści najtrafniej można przedstawić jako przykład.

Przykład

Jeśli poszkodowany pracuje jako kierowca taksówki, a jego auto uległo uszkodzeniu w wyniku wypadku, może dochodzić zwrotu dochodów utraconych w okresie, gdy nie mógł pracować.

Tak w skrócie można opisać odszkodowanie za utracone korzyści. Podobnie w przypadku niezdolności do pracy z powodu leczenia i rehabilitacji po wypadku.

Przykład

Wypadek uniemożliwił poszkodowanemu wykonywanie zawodu (np. jest murarzem pracującym jako podwykonawca) i za to należne jest mu odszkodowanie w wysokości dochodów, jakie mógłby osiągnąć.

Poszkodowany ma wybór formy, w jakiej szkoda zostanie mu zrekompensowana:

• Przywrócenie stanu sprzed wypadku. W praktyce ubezpieczyciel pokrywa koszty związane z naprawą mienia. Dobrym przykładem może być tutaj bezgotówkowa likwidacja szkody.
• Wypłata odpowiedniej sumy pieniężnej. Wartość poniesionej szkody jest określona na podstawie kosztorysu i taka kwota jest przekazywana poszkodowanemu. W tym przypadku właściciel mienia we własnym zakresie dokonuje naprawy powstałych szkód.

Co to jest zadośćuczynienie?

Zadośćuczynienie to świadczenie pieniężne przysługujące poszkodowanemu za szkody niematerialne, przez co precyzyjne określenie jego wysokości jest znacznie trudniejsze niż w przypadku odszkodowania. Zwykle o zadośćuczynieniu możemy mówić w przypadku szkód przybierających formę urazów psychicznych lub cierpienia fizycznego.

Zadośćuczynienie ma na celu złagodzenie cierpienia emocjonalnego i fizycznego i tym właśnie różni się od odszkodowania, które rekompensuje straty majątkowe.

Najczęstsze przypadki, w jakich wypłacone może być zadośćuczynienie:

• ból i cierpienie związane z obrażeniami ciała
• trwały uszczerbek na zdrowiu
• trauma psychiczna, np. lęk przed jazdą autem po wypadku
• ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu, np. utrata sprawności, brak możliwości wykonywania hobby
• obniżenie jakości życia
• śmierć bliskiej osoby w wyniku wypadku. Zadośćuczynienie może być wypłacone członkom rodziny zmarłego. Ma ono na celu zrekompensowanie bólu po stracie bliskiej osoby oraz rozpad więzi rodzinnej

Odszkodowanie a zadośćuczynienie – najważniejsze różnice

Co rekompensuje?

• odszkodowanie ➡️ straty materialne
• zadośćuczynienie ➡️ krzywdy niematerialne

Podstawa prawna

• odszkodowanie ➡️ Kodeks cywilny, art. 361
• zadośćuczynienie ➡️ Kodeks cywilny, art. 445 i 448

Dowody

• odszkodowanie ➡️ faktury, kosztorys, rachunki
• zadośćuczynienie ➡️ opinia lekarza, dokumentacja medyczna, relacja poszkodowanego

Komu się należy?

• odszkodowanie ➡️ poszkodowany
• zadośćuczynienie ➡️ poszkodowany lub bliscy zmarłego

Podsumowanie

Odszkodowanie ma na celu rekompensatę strat materialnych (np. zniszczony samochód, utracony dochód), natomiast zadośćuczynienie dotyczy strat niematerialnych (ból fizyczny oraz psychiczny, cierpienie i krzywdę). W praktyce zadośćuczynienie oraz odszkodowanie to dwa odrębne świadczenia, dlatego osoba poszkodowana może mieć prawo do obu tych świadczeń.

Na zakończenie przykład, kiedy poszkodowany może ubiegać się zarówno o odszkodowanie, jak i zadośćuczynienie:

Przykład

W wyniku wypadku komunikacyjnego został uszkodzony pojazd poszkodowanego i bliska mu osoba poniosła śmierć. W takiej sytuacji kierowca ma prawo do odszkodowania za uszkodzony w wypadku pojazd oraz zadośćuczynienia za śmierć bliskiej mu osoby.